„Powinnam robić więcej.”
„Inni radzą sobie lepiej.”
„Jeszcze za mało osiągnęłam/em.”
Mimo starań, sukcesów czy pochwał wiele osób wciąż ma poczucie, że nie jest „wystarczająco dobra/y”.
To uczucie potrafi być bardzo obciążające.
Pojawia się w pracy, relacjach, rodzicielstwie, codziennych obowiązkach — i często trudno je wyłączyć.
Skąd bierze się takie myślenie?
Poczucie niewystarczalności – skąd się bierze?
Poczucie bycia niewystarczającą/ym zwykle nie pojawia się bez powodu.
Często rozwija się przez lata pod wpływem doświadczeń, relacji i sposobu, w jaki nauczyliśmy się patrzeć na siebie.
Może mieć związek z:
- częstą krytyką
- wysokimi wymaganiami
- porównywaniem do innych
- brakiem akceptacji emocji
- przekonaniem, że trzeba „zasłużyć” na miłość lub uwagę
Wtedy łatwo uwierzyć, że:
„muszę być lepsza/y, żeby być ważna/y”.
Dlaczego ciągle porównuję się do innych?
Osoby z niskim poczuciem własnej wartości często automatycznie porównują się do innych.
Widzą:
- cudze sukcesy
- osiągnięcia
- „idealne” życie w mediach społecznościowych
a jednocześnie pomniejszają własne doświadczenia i wysiłek.
To sprawia, że poczucie niewystarczalności jeszcze bardziej się nasila.
Perfekcjonizm i ciągłe wymaganie od siebie więcej
Czasami poczucie niewystarczalności prowadzi do perfekcjonizmu.
Pojawia się przekonanie:
- że nie można popełniać błędów
- że trzeba robić wszystko idealnie
- że odpoczynek oznacza lenistwo
Problem polega na tym, że nawet osiągnięcia nie przynoszą wtedy ulgi — bo poprzeczka ciągle się przesuwa.
Jak wygląda poczucie niewystarczalności na co dzień?
Może objawiać się jako:
- nadmierne analizowanie swoich błędów
- trudność z przyjmowaniem pochwał
- ciągłe poczucie winy
- lęk przed oceną
- przeciążenie i przemęczenie
- przekonanie, że „inni są lepsi”
Często z zewnątrz taka osoba wydaje się bardzo kompetentna.
W środku jednak stale czuje, że „to za mało”.
Czy można przestać czuć się niewystarczająco?
Tak — choć zwykle nie dzieje się to poprzez „większe staranie się”.
Pomocne jest raczej:
- zauważanie swoich schematów myślenia
- uczenie się bardziej życzliwego podejścia do siebie
- rozpoznawanie własnych potrzeb i granic
- oddzielanie swojej wartości od osiągnięć
Psychoterapia może pomóc zrozumieć, skąd bierze się to poczucie i dlaczego mimo wysiłku tak trudno poczuć, że jest się „wystarczającą/ym”.
Nie musisz zasługiwać na swoją wartość
Wiele osób przez lata funkcjonuje w przekonaniu, że musi coś udowodnić:
- być lepsza/y
- bardziej produktywna/y
- bardziej idealna/y
Tymczasem poczucie własnej wartości nie powinno zależeć wyłącznie od wyników, opinii innych czy perfekcji.
To, że czasem popełniasz błędy, odpoczywasz albo czegoś nie wiesz, nie sprawia, że jesteś mniej ważna/y.
Jesteś ważny, bo jesteś.
Nie musisz być idealna/y, żeby być wystarczająca/y.
