Dlaczego najbardziej kontroluję tych, z którymi chcę być blisko?

dlaczego kontroluję partnera

Im bardziej mi na kimś zależy, tym bardziej chcę wiedzieć.

Gdzie jest? Z kim? Kiedy wróci? Dlaczego nie odpisał? Dlaczego przeczytał wiadomość i nic nie napisał? Dlaczego rozmawiał z nią tak długo?

Czasami zaczyna się niewinnie.

„Napisz, jak dojedziesz.” „O której będziesz?” „Z kim idziesz?”

A potem pojawia się coraz więcej pytań.

I coraz większa potrzeba, żeby wiedzieć, co robi druga osoba.

Dlaczego?

Przecież chcę być z nią blisko.

Troska czy kontrola?

Nie każde pytanie jest kontrolą.

Jeśli proszę partnera: „Napisz, kiedy dojedziesz, żebym wiedziała, że bezpiecznie dotarłeś.” może to być po prostu troska.

Różnica nie zawsze znajduje się w samym zachowaniu.

Czasami ważniejsze jest to, co dzieje się we mnie i czego oczekuję od drugiej osoby.

Troska może brzmieć: „Martwię się o Ciebie. Chcę wiedzieć, czy wszystko jest w porządku.”

Kontrola może brzmieć podobnie: „Muszę wiedzieć, gdzie jesteś, bo inaczej nie będę spokojna.”

W trosce zostaje miejsce na odpowiedź drugiej osoby.

W kontroli pojawia się potrzeba, żeby druga osoba zachowała się w określony sposób, dzięki czemu ja będę mogła poczuć się bezpiecznie.

Troska mówi: „Chcę wiedzieć, czy wszystko u Ciebie dobrze.”

Kontrola częściej mówi: „Muszę wiedzieć, co robisz.”

I jeszcze jedno pytanie może być pomocne:

Czy interesuje mnie dobro drugiej osoby, czy przede wszystkim próbuję zmniejszyć własny lęk?

Oczywiście jedno nie wyklucza drugiego.

Możemy naprawdę troszczyć się o kogoś i jednocześnie bardzo bać się o relację.

Właśnie dlatego warto przyglądać się temu, co dzieje się pod naszym zachowaniem.

Może właśnie dlatego kontroluję?

Kontrola może dawać poczucie, że wiem, co się dzieje.

Jeśli wiem, gdzie jesteś — jest mi spokojniej.

Jeśli wiem, z kim jesteś — łatwiej mi zaufać.

Jeśli odpisujesz — wiem, że nadal jesteśmy w kontakcie.

Jeśli robisz to, czego oczekuję — czuję, że sytuacja jest pod kontrolą.

Na chwilę pojawia się spokój. Ale często nie trwa długo.

Bo za chwilę pojawia się następne pytanie. Następna wątpliwość. Potrzeba kolejnego potwierdzenia.

I kontrola, która miała dać mi poczucie bliskości, zaczyna zajmować coraz więcej miejsca w relacji.

A co, jeśli pod kontrolą jest lęk?

Być może czasami pytanie: „Dlaczego nie odpisałeś?” nie jest tylko pytaniem o wiadomość.

Może pod nim znajdować się:

„Czy nadal jestem dla Ciebie ważna?”

„Czy mogę Ci ufać?”

„Czy ktoś inny nie jest dla Ciebie ważniejszy?”

„Czy nadal jesteśmy blisko?”

A jeszcze głębiej:

„Co się ze mną stanie, jeśli tę bliskość stracę?”

Wtedy kontrolowanie drugiej osoby może być sposobem na poradzenie sobie z czymś, co jest trudniejsze do przeżycia.

Z niepewnością.

Z lękiem.

Z poczuciem zależności od drugiej osoby.

Z możliwością, że nie mam wpływu na to, co ona wybierze.

Chcę być blisko, ale nie umiem zaufać

Bliskość oznacza przecież także pewną zgodę na to, że druga osoba jest odrębnym człowiekiem.

Ma swoje potrzeby. Swoje decyzje. Swoje relacje.

Może czasem potrzebować być sama. Może mieć inne zdanie.

Może czegoś nie zrobić tak, jak bym chciała.

Nie mogę mieć całkowitej pewności, że pozostanie ze mną.

I właśnie to może być trudne. Bo prawdziwa bliskość nie daje pełnej kontroli.

Wymaga również zaufania. A zaufanie oznacza zgodę na pewien obszar niepewności.

„Nie bądź blisko”

W Analizie Transakcyjnej jednym z opisywanych zakazów jest „Nie bądź blisko”.

Zakazy skryptowe mogą wpływać na sposób, w jaki doświadczamy siebie i relacji z innymi. Podobnemu mechanizmowi przyglądałam się w tekście o zakazie „Nie bądź ważny”.

Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że osoba, która bardzo potrzebuje drugiej osoby, nie pasuje do tego zakazu.

Przecież chce być blisko. Szuka kontaktu. Potrzebuje zapewnień. Sprawdza. Pyta. Kontroluje.

A jednak można postawić inną hipotezę.

Może właśnie potrzeba bliskości jest tak silna, że trudno ją przeżywać bez uruchamiania sposobów, które mają ją zabezpieczyć.

Zamiast: „Boję się, że Cię stracę.”

pojawia się: „Dlaczego nie odpisałeś?”

Zamiast: „Potrzebuję poczuć, że jesteśmy blisko.”

pojawia się: „Powiedz mi dokładnie, gdzie będziesz.”

Zamiast: „Trudno mi znieść, że nie mam na to wpływu.”

pojawia się: „Chcę wiedzieć, co zamierzasz.”

Kontrola może wtedy pozwalać być blisko w sposób, który wydaje się bezpieczniejszy.

Nie muszę tak bardzo czuć własnej zależności.

Nie muszę tak bardzo doświadczać niepewności.

Nie muszę w pełni dopuścić do siebie myśli, że druga osoba może ode mnie odejść.

Ale kontrola ma swoją cenę

Druga osoba może z czasem zacząć czuć się obserwowana.

Sprawdzana.

Odpowiedzialna za mój spokój.

Może zacząć ukrywać pewne rzeczy nie dlatego, że chce mnie oszukać, ale dlatego, że chce odzyskać trochę własnej przestrzeni.

A wtedy ja dostaję kolejny powód, żeby kontrolować.

„Widzisz? Nie mogę Ci ufać.”

I koło się zamyka.

Im bardziej boję się utraty bliskości, tym bardziej próbuję ją zabezpieczyć.

Im bardziej próbuję ją zabezpieczyć poprzez kontrolę, tym trudniej o swobodną, prawdziwą bliskość.

Jeśli taki sposób reagowania zaczyna się powtarzać i obie osoby wchodzą w dobrze znany schemat, warto przyjrzeć się temu również z perspektywy gier psychologicznych.

Czy kontrola zawsze oznacza lęk przed bliskością?

Nie.

Kontrolowanie innych może mieć różne źródła.

Może wiązać się z wcześniejszymi doświadczeniami, brakiem zaufania, trudnością w tolerowaniu niepewności, potrzebą bezpieczeństwa czy własnymi przekonaniami na temat relacji.

Dlatego „Nie bądź blisko” jest tutaj jedną z możliwych hipotez, a nie gotowym wyjaśnieniem każdego zachowania kontrolującego.

Warto raczej zapytać siebie:

Co dzieje się we mnie, kiedy nie wiem, co robi druga osoba?

Czego wtedy najbardziej się boję?

Czego potrzebuję od niej, a czego próbuję uzyskać poprzez kontrolę?

I może najważniejsze:

Czy kontrola ma mnie zbliżyć do drugiej osoby, czy pomaga mi nie poczuć, jak bardzo potrzebuję bliskości i jak bardzo boję się ją utracić?

Bliskość nie oznacza pewności

Być może jedną z trudniejszych rzeczy w bliskiej relacji jest zgoda na to, że nigdy nie będę mieć całkowitej pewności.

Nie mogę kontrolować drugiej osoby tak, żeby zagwarantować sobie, że mnie nie opuści.

Nie mogę wiedzieć wszystkiego.

Nie mogę usunąć całej niepewności.

Mogę natomiast coraz lepiej zauważać:

„Boję się.”

„Potrzebuję bliskości.”

„Chcę mieć pewność, że nadal jesteśmy blisko.”

I wtedy zamiast kolejnego pytania kontrolującego może pojawić się coś zupełnie innego: „Potrzebuję teraz poczuć, że jesteśmy blisko.”

To nie daje gwarancji, że druga osoba odpowie dokładnie tak, jak chcę.

Ale może dawać coś ważnego: prawdziwy kontakt zamiast próby kontrolowania kontaktu.

Bo być może bliskość zaczyna się właśnie tam, gdzie przestaję próbować mieć pewność, a zaczynam naprawdę mówić o tym, czego potrzebuję.